Artikel 4 van de EU AI Act geldt al. Iedere organisatie die AI inzet moet zorgen dat medewerkers er voldoende verstand van hebben en dat bij een controle kunnen onderbouwen. Voor gemeentes, die met AI besluiten nemen over burgers, telt dat extra zwaar.
Artikel 4 verplicht iedereen die AI inzet om medewerkers te voorzien van voldoende AI-geletterdheid. Niet één cursus voor iedereen, maar kennis die past bij de functie, sector en context van de medewerker.
De wet geldt al sinds februari 2025. Organisaties die in augustus 2026 niet kunnen aantonen dat ze voldoen, lopen het risico op ingrijpen door de toezichthouder (in Nederland de AP en de RDI).
"Aanbieders en gebruikers van AI-systemen nemen maatregelen om, naar beste vermogen, te zorgen voor een voldoende mate van AI-geletterdheid van hun personeel."
EU AI ACT, ARTIKEL 4 (PARAFRASE)
Artikel 4 geldt voor alle organisaties die AI-systemen aanbieden of als gebruiker inzetten. Gemeentes vallen hier volledig onder.
Gemeentes zetten AI in bij bijstand, handhaving, toeslagen en het sociaal domein, vaak met mogelijk hoog-risico AI-systemen. De verplichting geldt in volle omvang.
Rijksoverheid, uitvoeringsorganisaties en andere publieke instanties die AI inzetten bij besluitvorming over burgers.
Private organisaties die AI-systemen ontwikkelen of inzetten in hun bedrijfsvoering, van HR-tools tot klantcontactsystemen.
De wet vraagt kennis, vaardigheden en begrip die een medewerker bewust en verantwoord met AI laten omgaan, passend bij de functie. Een aanpak die dát dekt én bij een controle standhoudt, omvat:
Ja. De verplichting maakt geen onderscheid naar omvang. Elke gemeente die AI-systemen inzet, ook eenvoudige geautomatiseerde tools, valt onder Artikel 4. De omvang van de maatregelen kan proportioneel zijn, maar de plicht zelf geldt onverkort.
In de concept-Uitvoeringswet AI-verordening zijn de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) samen aangewezen als coördinerend toezichthouders. Zij houden toezicht op de naleving van onder meer Artikel 4 en kunnen handhavend optreden. De definitieve aanwijzing volgt uit de wet.
Nee. De wet eist AI-geletterdheid die passend is bij de functie en context. Een generieke e-learning zonder rolspecifieke inhoud, zonder deelnameregistratie en zonder certificering is niet verdedigbaar bij een audit. Een auditor wil een onderbouwde rollenmatrix, niet een lijstje cursuscompleties.
De toezichthouder kan handhavend optreden, bijvoorbeeld met bindende aanwijzingen. Artikel 4 is een inspanningsverplichting zonder eigen boetecategorie in de AI Act; juristen verschillen of een directe bestuurlijke boete hier mogelijk is. Voor overheden speelt bovendien reputatieschade en politieke verantwoording bij de gemeenteraad.
Nee. De AI Act is een dynamische verordening met doorlopende uitvoeringsregels. Geletterdheid die vandaag voldoet, kan morgen onvoldoende zijn. VivamoCompliance houdt de leerlijn actueel en notificeert medewerkers wanneer een training opnieuw doorlopen moet worden.
Plan een demo en ontdek hoe ver uw gemeente is, en wat er nog moet gebeuren voor de handhavingsdatum.